تبلیغات
دنیای عربی - تفاوت حال وتمییز
دنیای عربی
عربی كاربردی
شنبه 16 خرداد 1394 :: نویسنده : لیلا احمدی
ارتباط میان "تمییز" و "حال"، از مجموعه مباحث "تمییز" است که به صورت جداگانه مورد بررسی قرار می‌گیرد از این رو به خواننده­ی محترم توصیه می‌شود جهت فهم مطالب این نوشتار و شناخت جایگاه و اهمیت عنوان آن به مدخل "تمییز" و مطالب مذکور در آن مراجعه کند. این نوشتار در دو بخش با ذکر تفاوت و شباهت میان "تمییز" و "حال"، به مقایسه آن دو می‌پردازد:
 
الف. شباهت "تمییز" و "حال"
  "تمییز" و "حال" در مواردی شباهت دارند که در ادامه به آنها اشاره می‌شود:[1]
1.    هر دو اسم واقع می‌شوند.
2.    هر دو به صورت نکره به کار می‌روند.
3.    هر دو منصوب هستند.
  به عنوان مثال در عبارت «عندی رطلٌ زَیتاً» و  «رجع الجندُ ظافراً» دو لفظ "زَیتاً"و "ظافراً" به ترتیب تمییز و حال بوده که در اسم، نکره و منصوب بودن مشترک هستند. 
 
4.    هر دو فضله[2] می­باشند؛ به عنوان مثال در عبارت «عندی خاتمٌ فضّةً» و «أَدِّب وَلَدَکَ صغیراً»، دو لفظ "فضّةً" و "صغیراً" به ترتیب تمییز و حال بوده که در فضله بودن مشترک هستند از این رو با حذف آن دو، ضرر و اختلالی در معنای اساسی جمله وارد نمی‌شود.
 
5.    هر دو ابهام را بر طرف می­کنند؛[3] به عنوان مثال "نَفساً" در عبارت «طابَ المُجتَهِدُ نَفساً» تمییز بوده و ابهام موجود در نسبت میان "طابَ" و "المُجتَهِدُ" را بر طرف می‌کند و همچنین "صغیراً" در عبارت «أَدِّب وَلَدَکَ صغیراً» حال بوده و ابهام در چگونگی و  حالت مفعول (ولد) را بر طرف می­کند.
 
ب. تفاوت "تمییز" و "حال"
"تمییز" و "حال" در مواردی با هم تفاوت دارند که در ادامه به آن موارد اشاره می­شود:
 
1.    "تمییز" تنها به صورت مفرد به کار می­رود در حالی که "حال" به سه شکل مفرد، جمله و یا شبه­جمله به کار می‌رود.[4]
2.    معنای کلام بر وجود "تمییز" توقّف ندارد اما گاهی معنای کلام، متوقف بر وجود "حال" است؛[5] مانند: «وَ لا تَمْشِ فِی الْأَرْضِ مَرَحاً»؛[6] در این آیه شریفه با حذف "حال" (مَرَحاً) معنای کلام، کامل و صحیح نخواهد بود از این رو وجود "حال" ضروری و کامل کننده معنای کلام است.
 
3.    رفع ابهام در "تمییز"، از ذات و یا نسبت است امّا "حال"، از هیأت (چگونگی و حالت) رفع ابهام می­کند؛[7] به عنوان مثال "فضّةً" در عبارت «عندی خاتمٌ فضّةً»، تمییز بوده که ابهام در ذات (خاتم) را رفع می‌کند و "صغیراً" در عبارت «أَدِّب وَلَدَکَ صغیراً»، "حال" بوده که ابهام در هیأت و چگونگی صاحب حال (وَلَدَ) را بر طرف می‌کند.   
4.    نحوه کاربرد "حال" و دو نوع تمییز (تمییز ذات و تمییز نسبت) در صورت تعدّد آنها متفاوت بوده که در ادامه هر یک جداگانه مورد بررسی قرار می‌گیرد:
الف. تمییز ذات
  تمییز ذات در صورت تعدّد بهتر است به صورت عطف به کار رود و در صورتی که تمییز ذات به صورت ممزوج و مخلوط از دو جزء باشد تعدد آن دو با عطف[8] و بدون عطف جایز است؛[9] به عنوان مثال "سمناً" و "عسلاً" دو تمییز در عبارت «عندی رطل سمناً عسلاً» بوده که کاربرد آن دو به صورت عطف (سمناً و عسلاً) و غیر عطف (سمناً عسلاً) جایز است.
ب.  تمییز نسبت
  تمییز نسبت در صورت تعدّد تنها به صورت عطف به کار می­رود؛[10] مانند: «ارتفع النبیل خلقاً و علماً و جاهاً»؛ در این مثال "خلقاً"، علماً" و "جاهاً" تمییز نسبت و متعدد بوده که به صورت عطف به کار رفته‌اند.
ج. حال
  "حال" در صورت تعدّد به هر دو صورت (عطف و بدون عطف) به کار می­رود؛[11] مانند: «أقبل المنتصر فرحاً مسرعاً مصافحاً»؛ در این مثال "فرحاً"، "مسرعاً" و "مصافحاً" حال و متعدد بوده که بدون عطف به کار رفته‌اند اگرچه کاربرد آنها به صورت عطف (فرحاً و مسرعاً و مصافحاً) نیز جایز است.
 
5.    "تمییز" بر عامل خود مقدم نمی‌شود[12] امّا تقدّم "حال" بر عامل خود جایز بوده حتی در مواردی این تقدم، واجب است؛ به عنوان مثال "کیفَ" در عبارت «کیفَ رجعَ سلیمٌ؟» اسم استفهام و "حال" بوده که تقدّم آن بر عامل (رجعَ) به جهت صدارت طلب بودن، واجب است.
 
6.    "تمییز" غالبا جامد و گاهی مشتقّ به کار می­رود در حالی که "حال" غالبا مشتقّ و گاهی جامد است؛[13] به عنوان مثال "فارساً" در عبارت «لله دَرُّه فارساً» تمییز بوده که بر خلاف غالب، اسم مشتقّ است و "ذهباً" در عبارت «رغبتُ فی الخاتمِ ذهباً» حال بوده که بر خلاف غالب اسم جامد است.
 
7.    "تمییز"، طبق دیدگاه صحیح، برای تأکید به کار نمی­رود ولی "حال" گاهی عامل خود را تأکید می­کند؛[14] مانند: «و أَرسَلناکَ لِلنّاسِ رَسُولاً»؛[15] در این آیه شریفه "رَسُولاً"، حال واقع شده و در لفظ و معنا، عامل خود (أرسَلنا) را تاکید می‌کند.[16]
 
 
 
 


[1] . الصبان، محمد بن علی؛ حاشیة الصبان علی شرح الأشمونی علی ألفیة ابن مالک، بیروت، دار الفکر، 1429هـ ق، ج2، ص767.
[2] . فضله، هر لفظی را گویند که معنای آن در جمله، اساسی نباشد از این رو استغنا از آن بدون ضرر و اختلال در معنای اساسی جمله ممکن است در مقابل عمده که تحقق معنای اساسی جمله وابسته به آن است. حسن، عباس؛ النحو الوافی، بیروت، مکتبة المحمدی، 1428هـ.ق، چاپ اول ، ج2، ص142.
[3] . ذکر این نکته قابل توجه است که  شباهت این دو در اصل رافع ابهام بودن است و این دو در آنچه از او رفع ابهام می‌کنند تفاوت داشته که در بخش تفاوت‌ها بیان خواهد شد.
[4] . المدنی، سید علیخان؛ حدائق الندیّة، قم، ذوی القربی، 1431هـ.ق، چاپ اوّل، ص327.
[5] . الصفایی البوشهری، غلامعلی، بداءة النحو، قم، مدیریت حوزه علمیه قم، 1385 هـ.ش، چاپ اول، ص191.
[6] . الإسراء/37، «و روى زمین، با تكبر راه مرو!».
[7] . الصبان، محمد بن علی؛ پیشین، ج2، ص767.
[8] . به اسم بعد از حرف عطف، تمییز اطلاق نمی­شود و اعراب آن از باب عطف آن به اسم قبل خود است هر چند معنای تمییز دارد. حسن، عباس؛ پیشین، ج2، ص328 پ3.
[9] . همان، ص328.
[10] . همان، ج2، ص 334
[11] . همان.
[12] . اگرچه گاهی به صورت نادر مقدم می شود. الصفایی البوشهری؛ پیشین، ص 191.
[13] . الصبان، محمد بن علی؛ پیشین، ج2، ص767.
[14] . حسن، عباس؛ پیشین، ج2، ص 334
[15] . النّساء\79، «و ما تو را رسول برای مردم فرستادیم ».
[16] . صافی، محمود بن عبدالرحیم؛ الجدول فی إعراب القرآن، بیروت، دارالرشید مؤسسة الإیمان، 1418هـ.ق، چاپ چهارم، ج 5، ص105.


 





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

یکشنبه 15 مرداد 1396 02:50 ب.ظ
Hello! Do you use Twitter? I'd like to follow you
if that would be okay. I'm undoubtedly enjoying your blog and look forward to new posts.
چهارشنبه 20 اردیبهشت 1396 09:35 ب.ظ
I comment each time I appreciate a post on a website or
I have something to add to the discussion. Usually it's caused by the fire communicated
in the article I read. And on this post دنیای عربی - تفاوت حال
وتمییز. I was moved enough to drop a comment
:-P I do have some questions for you if it's okay. Is it only me
or do some of the comments appear like they are written by brain dead
individuals? :-P And, if you are posting at other online social sites, I would like to
follow anything new you have to post. Would you list the complete urls of
all your community pages like your linkedin profile, Facebook page or twitter feed?
یکشنبه 20 فروردین 1396 10:01 ق.ظ
Neat blog! Is your theme custom made or did you download it
from somewhere? A theme like yours with a few simple adjustements would really make my blog jump out.
Please let me know where you got your design. Thank you
جمعه 18 فروردین 1396 01:09 ب.ظ
I read this paragraph fully about the difference of latest and preceding technologies, it's remarkable
article.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : لیلا احمدی
نویسندگان
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی








[cb:blog_title]
قالب وبلاگ

[cb:blog_title]
[cb:blog_slogan]
[cb:post_body1][cb:post_body2]
[cb:post_continue_link]

طبقه بندی: [cb:post_category_name]،
برچسب ها: [cb:post_tag_name]،
دنبالک ها: [cb:post_related_link_name]،
[ [cb:post_create_date] ] [ [cb:post_create_time] ] [ [cb:post_author_name] ]
.: Weblog Themes By Pichak :.

تعداد کل صفحات : [cb:pages_total] :: [cb:pages_no]

درباره وبلاگ
[cb:blog_logo]
[cb:blog_description]
نظر سنجی
[cb:poll_question]
[cb:poll_answer]

صفحات جانبی
ابر برچسب ها
آمار سایت
بازدیدهای امروز : [cb:stat_today_view] نفر
بازدیدهای دیروز : [cb:stat_yesterday_view] نفر
كل بازدیدها : [cb:stat_total_view] نفر
بازدید این ماه : [cb:stat_this_month_view] نفر
بازدید ماه قبل : [cb:stat_last_month_view] نفر
تعداد نویسندگان : [cb:stat_total_author] عدد
كل مطالب : [cb:stat_total_post] عدد
آخرین بروز رسانی : [cb:stat_modify_date]
امکانات وب
[cb:blog_script]


✿ کد صوتی مهدوی برای وبلاگ شما ✿

http://falshbaner.persiangig.com/image/nazar/45.gif
َ